Spór toczy się o podatkowe skutki umorzenia udziałów, które miały miejsce na przełomie lat 2011/2012 w spółce P1. Jej jedynym udziałowcem była Emperia Holding.

Fiskus uważa, że było ono dobrowolne i żąda podatku dochodowego. Spółka od początku twierdziła, że było to umorzenie przymusowe i w takim razie było ono zwolnione z CIT.

Spółka P1 miała w 2011 r. ok. 1,1 mld zł ze sprzedaży tzw. segmentu dystrybucyjnego. Musiała je – jak wynika z komunikatu spółki – „racjonalnie zagospodarować”. Postanowiła więc wykupić własne udziały (od Emperii H.) w celu ich umorzenia (unicestwienia). Emperia H. otrzymała za to od P1 wynagrodzenie.

Sprawa jest o tyle skomplikowana, że jedynym wspólnikiem P1 była ta sama Emperia H. Ona więc sama zdecydowała na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników, że dojdzie do umorzenia udziałów. I ona je zbyła za wynagrodzeniem.

Spór z fiskusem toczy się o to, czy było to umorzenie przymusowe (jak twierdzi Emperia H.) czy dobrowolne (jak twierdzi dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Lublinie).

Jeżeli było przymusowe, to wynagrodzenie otrzymane przez Emperię powinno być zwolnione z podatku dochodowego na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT.

Jeżeli natomiast umorzenie było dobrowolne, to Emperia powinna zapłacić podatek tak jak od zwykłego zbycia udziałów. Dyrektor UKS obliczył go na prawie 142,5 mln zł plus odsetki za zwłokę w wysokości prawie 52,4 mln zł.

To, czy umorzenie było przymusowe czy dobrowolne, musiałby rozstrzygnąć sąd powszechny (nie administracyjny, który będzie rozpatrywał ewentualną skargę Emperii na ostateczną decyzję fiskusa).

Problem polega na tym, że – jak czytamy w komunikacie spółki – UKS odmówił wystąpienia do sądu powszechnego z takim powództwem. Powód? „Brak obiektywnych wątpliwości”. Słowem, dyrektor UKS nie ma wątpliwości, że było to umorzenie dobrowolne, a nie przymusowe bo, jak twierdzi, „przesłanki umorzenia przymusowego zostały wprowadzone do umowy spółki P1 dopiero w momencie wniesienia do niej segmentu dystrybucyjnego”. UKS uznał, że Emperia H. de facto wyraziła zgodę na umorzenie udziałów.

Co więc dalej? Czy Emperia H. ma jakiekolwiek szanse w tym sporze? Wyjaśnia to ekspert w rozmowie. 

Umorzenie dobrowolne i przymusowe

Art. 199 kodeksu spółek handlowych:

Udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe).

Przesłanki i tryb przymusowego umorzenia określa umowa spółki.

Umorzenie udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział.

Za zgodą wspólnika umorzenie udziału może nastąpić bez wynagrodzenia.